پيامدهای منفی رسانه ای شدن

دکتر نعمتالله فاضلی، استاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی:

«رسانهای شدن پیامدهای منفی هم دارد. من به بعضی از آنها خیلی کوتاه اشاره میکنم:

نخست این است که مقدار زیاد از رسالت علم برای اینکه بتواند مرزهای دانش را به سوی یک دانش به نسبت معتبر پیش ببرد در توجه و تأمل در موضوعxadهايی است که ممکن است الان مفید نباشند، اما 50 یا 100 سال یا 500 سال بعد به درد بخورند؛ چرا كه خیلی از بحثxadهایی که در زمینه علمی امروز در دنیا مطرح میشود، لزوما مربوط به همین امروز نيست.

اینطور نیست که هر چیز که به درد روزنامه خورد، مفید است و هرچه به درد روزنامه نخورد، مفید نیست و هر چه که تلویزیون توانست نشان دهد، خوب است و هر چه كه نتوانست نشان دهد، بد است؛ ولی هژمونی رسانه میتواند این آسیب را ایجاد کند که مباحثی را که در یک چارچوب زمانی بلندمدت صدساله یا پانصدساله باید اثربخشی خود را نشان بدهند، کمxadکم به حاشیه ببرد.

رسانهxadها به شکلی ما را درگیر عملیات اورژانسی میکنند؛ مانند آتشxadنشانان كه هر جا که آتش گرفته را ببینیم و خاموش کنیم و در واقع مانع از این میشوند که ما یک دانش پیشگیریxadکننده را که بتواند احتمالا صد سال بعد به کار آید، ببینیم.

خیلی از حرفxadهایی که ما امروز داریم از زحمات پژوهشگرانی بزرگ بهرهxadبرداری میکنیم که 100 یا 200 سال پیش، سختی و ریاضت کشیدهxad و در خلوت خود بدون سر و صدا و پاداش و شناخته شدن کار کرده اند.

یک مشکل رسانهxadای شدن این است که به علوم انسانی و اجتماعی فشار میآورد و عدهxadای را که باید در خلوت باشند، کمxadکم بیxadاهمیت و حذف میکندxad؛ به خصوص در کشورهایی مثل ما که ساختارهای آکادمیک آنxadقدر تثبیت نشده است که بتواند خود این فرصتxadها را بهxadطور نهادی تعریف کند.

نکته دوم، مسأله سیاسیxadشدن است. رسانهxadها در عین حال که قدرت اجتماعی علوم انسانی و اجتماعی را ارتقا میدهند، میتوانند محدودیتxadهای وسیع هم برای این علوم ایجاد کنند؛ از جمله اینکه به هر حال میدانیم تمامی سیاستمداران در همه جای دنیا عادت دارنددصبح که از خواب بیدار میشوند، اول روزنامه را نگاه کنند و از آنجاست که با علم اقتصاد یا جامعهxadشناسی و تاریخ و نيز با آدمxadهای این عرصه آشنا میشوند.

معنای دیگر این سخن آن است که همین سیاستمداران خیلیxadها را هم به این علوم حساس میکنند؛ یعنی اگر رسانهxadای شدن نبود، شاید در ساختارهای کمتر دموکراتیک، فشار کمتر هم روی این علوم میآمد و اینها اگر در یک فضاهای محدودتر عمل میکردند، سیاستمداران هم کاری به کار آنها نداشتند. در همه جای دنیا_ بهxadویژه در ساختارهای کمتر دموکراتیک_ رسانهxadها میتوانند یک تهدید یا یک محدودیتxad هم برای آکادمیxadها ایجاد کنند؛ تا آنجایی که من میدانم هر یک از این مورخان، جامعهxadشناسان و انسانxadشناسان که کارشان به مشکل برخورد کرده، حتما يا پای یک رسانه در میان بوده يا با یک رسانه درگیر شده است.»

......

پیxadنوشت:

برای مطالعه بيشتر نگاه كنيد به:

http://www.hamshahritraining.ir/print-3779.aspx